Delwenn d'ar merdeer Piteas dirak palez ar Yalc'h e Marseille
Beaj martezeet ar moraer Pytheas

Pytheas (henc'hresianeg : Πυθέας Pythéas) a oa ur merdeer eus Massalia, anv kozh Marseille.

War-dro 340-325 kent JK e reas ur veaj vras e morioù hanternoz Europa. Eñ eo an hini kentañ eus beajerien an Henamzer a skrivas diwar-benn broioù an hanternoz, pobloù Enez Vreizh, ha pobloù german aodoù Mor an Hanternoz ha marteze re ar Mor Baltek.

Pell amzer e voe soñjet e konte gevier. Kement-se a skrive Strabon diwar e benn, dre ma kave dezhañ n'halle ket ar mor skornañ. Hiziv, er XXI kantved, e weler anezhañ evel unan eus ar veajourien skiantel gentañ, pe unan eus ar c'hentañ skiantourien o veajiñ.

E veaj

Gant ul lestr hepken e kuitaas Massalia, e tremenas kolonennoù Herkules (strizh-mor Jibraltar), hag e hedas an aod betek Eusa, meneget gantañ. Dilestrañ a reas en Enez Vreizh, hag alese ez eas betek an Inizi Shetland ha pelloc'h c'hoazh betek ur vro anvet Thule ma n'hallas ket mont pelloc'h.

Distreiñ a eure dre Mor an Hanternoz, tizhout aod Germania hag an inizi ma kaved goularz, marteze enezeg Heligoland pe Enez Sjælland, pe aod ar Mor Baltek. Distreiñ a reas da Vassalia, pe dre ar memes hent evel pa oa o vont d'an hanternoz, pe dre ar Roen hag ar Ron.

Kavadennoù Pytheas

Un danevell a voe savet gant Pytheas da gontañ an holl draoù en doa gwelet, A-zivout ar Meurvor (Περί του Ωκεανού)[1], ken souezhus e oant da dud e vro hag e amzer.

Mont a reas al levr da ludu pa zevas levraoueg Alexandria met tammoù anezhi zo deuet betek ennomp dre oberennoù meur a skrivagner eus an Henamzer, ha dreist-holl dre Strabon, a ra fae warnañ, hag a damall anezhañ e gaou[2], hag ivez Plinius Kozh, Eratosthenes ha Polybios.

Levrlennadur

Liammoù diavaez

Notennoù

  1. Gouez d'ar steredoniour Geminos Rodos e oa un « Deskrivadur eus ar Meurvor ». Hervez Marcianus, scholiaste Apollonios Rodos, e reas ur veaj en-dro d'an Douar (περίοδος γῆς) pe peripl (περίπλους). Met n'eo ket ral gwelout un oberenn eus an Henamzer o vezañ skignet ha meneget gant an henoberourien dindan meur a didl damzisheñvel rak alies ne veze embannet nemet ur rann eus an oberenn gant un titl dibar.
  2. Strabon, Geographika, I, 4.