Esculaap
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Afte
stomatitis aphthosa
Kleine afte op binnenzijde onderlip
Coderingen
ICD-10 K12.0
ICD-9 528.2
MedlinePlus 000998
eMedicine ent/700
derm/486 ped/2672
standaarden
MeSH D013281
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Meerdere aften op het zachte verhemelte.

Een afte (stomatitis aphthosa) of aft is een pijnlijk, grijswit zweertje in de mond van ca. 5 tot 10 mm in doorsnede. Aften komen vooral voor op het wangslijmvlies, het tandvlees en het verhemelte, maar ook op de tong kunnen ze zich manifesteren.

De naam afte is ontleend aan het Oudgriekse ἅφθη, van ἅπτω (branden).

Symptomen

[bewerken | brontekst bewerken]

Typische symptomen zijn een zweertje in de mond met een rode "hof" en een wittige of grijzige laag. Als deze laag afgewreven wordt, ontstaat een bloeding. Aften zijn pijnloos wanneer ze met rust gelaten worden maar aanraking, beweging of contact met zure voedingsmiddelen of sterke drank veroorzaakt een sterk stekende of branderige pijn, die niet in verhouding staat tot de grootte van de zweer.

De zweertjes bevinden zich op het niet verhoornende plaveiselepitheel van de mond: de binnenzijde van de wangen, de omslagplooi (hierin heeft een afte vaak een lintvormig aspect), de mondbodem en in mindere mate op de tong en het weke verhemelte achter in de mond.

Soorten

[bewerken | brontekst bewerken]

Aften kunnen in drie soorten worden ingedeeld:

R.O.U.

[bewerken | brontekst bewerken]

Als iemand jarenlang geplaagd wordt door de frequente vorming van aften in de mond spreekt men van recidiverende orale ulceraties (R.O.U.).
De aandoening wordt gekenmerkt door het telkens terugkeren van een of meestal meerdere aften tegelijk. Tussentijds zijn er variabele perioden van enkele weken tot maanden waarin men vrij van aften is. R.O.U. komt betrekkelijk veel voor, ongeveer twintig procent van de populatie lijdt aan deze aandoening van de mondholte.[2]

Oorzaak

[bewerken | brontekst bewerken]

De oorzaak van aften of R.O.U. is nog niet duidelijk. Er is een aantal predisponerende factoren, zoals letsel van de mond, stoppen met roken, angst en stress, overgevoeligheid voor bepaalde voedingsbestanddelen (bijvoorbeeld benzoëzuur) en hormonale veranderingen ten gevolge van de menstruele cyclus. Het bewijs voor de verschillende factoren is echter niet altijd even overtuigend.[3] Het schuimmiddel in tandpasta (natriumlaurylsulfaat - SLS) kan aften veroorzaken.[4][5][6] Echter, resultaten uit sommige studies tonen geen verband aan tussen SLS in tandpasta en aften.[7]

Voorkomen

[bewerken | brontekst bewerken]

10 tot 20% van de bevolking voldoet aan het criterium van recidiverende orale ulceraties. Hiervan is 56% vrouw. Meestal betreft het de jongere volwassenen van 20 tot 40 jaar die hier last van hebben. De aften kunnen 2 à 3 keer per jaar terugkomen. De praktijk leert echter ook dat sommige personen aanhoudend met aften worden geconfronteerd. Ondanks de hoge prevalentie heeft deze aandoening een lage morbiditeit en mortaliteit. Aften veroorzaken wel ongemak en kunnen in het ergste geval iemands eetgewoonten negatief beïnvloeden omdat eten (te) pijnlijk wordt.

Therapie

[bewerken | brontekst bewerken]

Aanbevolen wordt ten eerste een optimale mondhygiëne na te streven (poetsen, gecombineerd met een antimicrobiële mondspoeling). Er worden daarnaast vele huismiddeltjes en behandelingen gepropageerd waarvan niet bewezen is dat deze een positieve uitwerking hebben. Met grote regelmaat verschijnen er overzichtsartikelen in medische en tandheelkundige tijdschriften die melden dat de oorzaak nog steeds onbekend en de behandeling nog steeds onbevredigend is[8][9].

Middelen voor lokaal gebruik

[bewerken | brontekst bewerken]

Middelen voor systemisch gebruik

[bewerken | brontekst bewerken]

In ernstigere gevallen kunnen systemische geneesmiddelen aangewezen zijn.

Zie de categorie Aphthous ulcer van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.