Mustafo III مصطفى ثالث | |
![]() | |
Tughra of Mustafa III.JPG | |
![]() | |
Hukmronligining boshlanishi: | 30-oktabr 1757 |
---|---|
Hukmronligining tugashi: | 24-dekabr 1773 |
Oʻtmishdosh: | Usmon III |
Voris: | Abdulhamid I |
Tugʻilgan sanasi: | 28-yanvar 1717-yil |
Tugʻilgan joyi: | Istanbul, Usmonlilar imperiyasi[1][2] |
Vafot sanasi: | 24-dekabr 1773-yil (56 yoshda)[3][4] |
Vafot joyi: | Istanbul, Usmonlilar imperiyasi |
Mustafo III (Usmonli turk tilida:مصطفى ثالث|lit=Muṣṭafā-yi sālis) (28 Yanvar 1717 – 24 Dekabr 1773) – Usmonlilar imperiyasining 1757-1773-yillardagi hukmdori. Ahmadning oʻgʻli (1703–30) va Abdulhamidning (1774–1789) ukasi[5][6].
Mustafo sergʻayrat va uzoqni koʻra oladigan siyosatchi edi. Usmonli imperiyasi va Yevropa kuchlari, Rossiya oʻrtasidagi tafovutni kamaytirish uchun armiya va davlat apparatini modernizatsiya qilishga harakat qildi.
Biroq uning hukmronligi davrida asr boshlarida Usmonlilar imperiyasini qamrab olgan umumiy tanazzul davom etdi va modernizatsiyaga urinishlar uni toʻxtatish uchun yetarli boʻlmadi. Oʻrnatilgan maʼmuriy tartibni oʻzgartirishga qaratilgan har qanday islohotlar yoki rejalar konservativ yanicharlar va imomlarning qattiq qarshiliklariga duch keldi. Mustafo piyoda va artilleriya islohotlarini amalga oshirish uchun Gʻarb maslahatchilarining yordamini olishga majbur boʻldi. Bundan tashqari, Sulton matematika, dengiz va fanlar akademiyasini tashkil etishni buyurdi.
Harbiy kuchsizligini yaxshi bilgan Mustafo urushdan qochadi. Rossiyaning Polshadagi kampaniyasi, fransuz diplomatiyasining sezilarli taʼsiri baribir uni Rossiyaga urush eʼlon qilishga majbur qildi va bu urushda halokatli tarzda magʻlub etildi.
Usmoniylar imperiyasi sultonlari / xalifalari | |
---|---|
| |
§ Birinchi usmoniy xalifalari |
Murod Iga qarshi (1373) |
|
---|---|
Usmoniylar boʻlingan davr (1402-1413) |
|
Mehmed Iga qarshi (1419) |
|
Murod IIga qarshi (1421-1423) |
|
Boyazid IIga qarshi (1481-1482) |
|
Boyazid IIga qarshi (1511-1512) |
|
Salim I Yovuzga qarshi (1512-1513) |
|
Sulaymon Iga qarshi (1553-1561) |
|
Ahmad Iga qarshi (1603-1617) |
|